KĄTSCY O:

KĄTSCY O:

Krzysztof Kącki  (ok.1561-ok.1638)

W latach 1588-1590 uzyskał na uniwersytecie krakowskim stopień magistra artium liberalium (sztuk wyzwolonych) oraz doktora filozofii. Wśród dzieł pisanych, Krzysztof Kącki pozostawił po sobie dzieło pisane językiem łacińskim, wydane po raz pierwszy w roku 1593 „Vitae Archiepiscoporum et Eepiscoporum Ecclesiea Cracouien[sis] olim per Christoph Katfki, Artium liberalium Magistri” [Żywoty arcybiskupów i biskupów Kościoła Krakowskiego przez niegdyś żyjącego Krzysztofa Kąckiego – tł. aut.], które na odwrocie karty tytułowej, posiadało dedykację księciu i kardynałowi Jerzemu Radziwiłłowi i Kapitule Krakowskiej.  Wydanie pierwsze posiadało 51 biogramów biskupów krakowskich. Następne, drugie wydanie, które ukazało się w 1633 roku, powiększone było o dodatkowe 5 biogramów, nieco skromniejsze, zaś drzeworyty herbów biskupich, „inne i daleko pośledniejsze”.  Drugim dziełem Krzysztofa Kątskiego jest  Carminis elegiacorum.

 

 

“Vitae Archiepiscoporum et Episcoporum Ecclesiea Cracoviensis Christophori Kantski Artium Liberalium Magistri”

ywoty arcybiskupów i biskupów kościoła krakowskiego Krzysztofa Kątskiego Magistra Sztuk Wyzwolonych)

 I. Karta tytułowa  wydania z roku 1593, II. Karta tytułowa  wydania z roku 1634.

katski-vitae-arcepiscoporum 

 

 

 

Walenty Kącki (+po 1627)

Walenty Kącki syn Eustachego, poborcy podatków na Rusi i Prusach Królewskich.  Zarządzał  dobrami komarnickimi Ostrorogów, wchodzących do 1611 r. jako klucz w skład olbrzymiej ordynacji ks. Ostrogskich.

Zajmował się  hodowlą pszczół. Posiadał znaczącą wiedzę w tej materii. Pozostawił po sobie pionierski traktat o pszczelarstwie – Nauka koło pasiek z Informacyey Pana Walentego Kąckiego anno Domini M.D.CXII. w Komarnie u mnie Jana Ostroroga Wojewody Poznańskiego spisana w Zamościu roku M.D.C.XIIII (1614). Drukowany przez Marcina Łęskiego typografiste Akademii  Zamoyskiej.  Na odwrocie strony tytułu przedmowa do czytelnika datowana 1613 r. Cały traktat dzieli się na 4 części: 1) o pasiecznikach , 2) o rządzie dobrym w pasiekach, 3) o rojach, 4) o podbieraniu pszczół.

 

 

Nauka o pasiekach – karta tytułowa drugiego wydania Jakuba Wirowskiego z roku 1631

Kącki w swoim traktacie posługuje się wyborną i wzorową polszczyzną. W przemowie Walenty Kącki pisze tak: „Dostatek pospolicie lenistwo robi i przyrodzona obfitość wywodzi ludźie na lada jaką robotę: rzadki dba porządną y pracowitą koło pożytku sprawę, kiedy mu lekko wszystko do ręku płynie. Toż w Rusi koło miodów się dzieie”, co świadczy, że był światłym człowiekiem i bystrym obserwatorem życia społecznego.

 Zaś na pochwałę swego dziełka tak pisze na końcu: „Przyimi z łaską czytelniku, á kiedy stárzy páśiecznicy będą przeciwko tey náuce mówić, pewnie wiedz że to będą czynili, nie iżby zła byłá w naymnieyszym punkcie, ále że im cięszko álbo tak pilnować y wczásu pszczelnego y ochędostwá i rządu w pásiece, albo nie przykrádáć czemu pono nie przywykli. Nie zdajże się zwodzić, ábyć to nabárźiey gánili, pilnuy ich ieno dobrze, á sam przygląday żeby tak czynili, iako się tu nápisało, uyźrzysz żeć tu namnieysza rzecz nie chybi „.

Drugie wydanie dzieła autorstwa Kąckiego nastąpiło w roku 1631 za sprawą Jakuba Wirowskiego, lubelskiego bibliofila, trzecie zaś w Wilnie.

 

 

Marcin Kazimierz Kątski (1636-1710), generał artylerii koronnej

     

Jak piszą znawcy tematu oraz badacze niniejszego diariusza, a w szczególności dr Bogdan Królikowski, autograf tego dzieła najprawdopodobniej już nie istnieje. Jednak jego pierwsza edycja z roku 1784, bez nazwiska autora, wydana  został w oparciu o rękopis w Krakowie, w setną rocznicę wiktorii wiedeńskiej, przez krakowskiego księgarza i wydawcę Ignacego Grebla.

Następne wydanie tegoż diariusza przedrukowane zostało w „Acta Historica Res Gestes Poloniae Illustrantia” pod  tytułem nadanym mu przez Grebla i w oryginalnej pisowni. Trzecim zaś wydaniem było niewielkie nakładowe wydawnictwo w roku 1983 wydane przez Bibliotekę Kórnicką jako reprint na dochód przeznaczony na konserwację Zamku w Kórniku.

Czwartym wydaniem jest ” Marcin Kątski, Diariusz wyprawy wiedeńskiej króla Jana III”, które do druku przygotował i wstępem poprzedził Bohdan Królikowski”, a wydało je Towarzystwo Naukowe KUL, „Źródła i Monografie”, Lublin 2003.

Przygotował: RA

 

 

 

Copyright 2016| All Rights Reserved

Powered by Związek Rodu Kątskich